Cập nhật:  14/05/2019 02:44:30 (GMT+7)  In bài này

Chúng ta đang làm không công!    

 

Các công ty công nghệ lớn hiện có tỷ lệ lợi nhuận trên tổng số nhân viên rất cao so với các doanh nghiệp kiểu cũ. Chẳng hạn, lợi nhuận của mỗi nhân viên Facebook lên đến 635.000 đô la Mỹ/năm (so sánh với mức 4.288 đô la Mỹ/năm/người ở Walmart).

 

làm không công

 

Theo Livia Gershon viết trên Longreads, các công ty công nghệ đã biết tận dụng hàng tỉ người ngày đêm làm việc không công cho họ. Bất cứ lúc nào bạn viết một status trên Facebook, đưa ảnh bạn chụp lên Instagram, tải video bạn quay lên YouTube, thậm chí viết nhận xét về một sản phẩm bạn mua trên Amazon, bạn đang giúp tạo ra lợi nhuận cho các nơi này. Gershon lập luận, lẽ ra họ phải trả công cho chúng ta.

 

Với trường hợp Facebook, chuyện làm không công này quá rõ: thử hỏi nếu không có hàng tỉ người liên tục vào Facebook để tán chuyện, làm sao Facebook thu hút được quảng cáo và tạo ra doanh thu. Nhiều người từng ví von Facebook như một tờ báo khổng lồ, vừa là báo quốc tế vừa là báo địa phương trong đó phóng viên, biên tập viên, kể cả người chụp ảnh, quay phim đều là người dùng bình thường nhưng “hành nghề” còn tận tụy hơn cả nhân viên thật.

 

Facebook không hề tốn một đồng xu nào để trả lương. Viết xong, chính các phóng viên này lại phải trở thành độc giả, vào đọc, nhận xét miệt mài để Facebook có lượng người đọc khổng lồ, hấp dẫn các nhà quảng cáo.

Bạn bực mình vì thấy Google Translate dịch “củ chuối” bèn sửa lại cho nó, thế là bạn đang dạy không công cho trí tuệ nhân tạo của Google.

Với các dịch vụ miễn phí trên mạng khác, tình hình cũng diễn ra tương tự tuy mức độ đóng góp không công có thể khác nhau. Sử dụng Google Maps mới nhìn qua là một dịch vụ miễn phí hữu ích, không liên quan đến sự đóng góp của người dùng. Nhưng nhìn lại cho kỹ chúng ta sẽ thấy các chỉ báo cập nhật kịp thời tình hình kẹt xe, đường nào thông thoáng là do thông tin của người dùng gửi về cho Google Maps.

 

Ngay cả những dịch vụ không có sự tương tác giữa nơi cung cấp và người dùng, lượng dữ liệu khổng lồ các doanh nghiệp công nghệ thu lượm từ chúng ta cũng đã là khoản tài sản to lớn cho các doanh nghiệp này. Dữ liệu là nguồn nhiên liệu cho trí tuệ thông minh nhân tạo (AI) hoạt động. Nếu AI phát triển đến mức chiếm chừng 10% nền kinh tế Mỹ thì một gia đình bốn người bình quân đã đóng góp chừng 20.000 đô la Mỹ/năm trị giá dữ liệu họ tạo ra.

 

Với những nơi hoạt động không vì lợi nhuận, lợi ích do các tình nguyện viên hỗ trợ họ trên mạng cũng đóng một vai trò quan trọng. Dorothy Howard, một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học California San Diego, cho biết cô tình nguyện làm công việc biên tập không công cho trang bách khoa tự điển Wikipedia.

 

Công việc này chiếm nhiều thời gian của cô vì không chỉ biên tập, cô còn phải làm trung gian hòa giải các cuộc tranh cãi nảy lửa. Wikipedia là phi lợi nhuận nhưng nội dung của Wikipedia lại được dùng để bổ sung cho công cụ tìm kiếm của Google. Vì thế, ít ai nghĩ cộng tác cho Wikipedia là đang gián tiếp làm lợi cho bộ máy quảng cáo của Google.

 

Linux, hệ điều hành mã nguồn mở do nhiều người góp công hoàn chỉnh lại là nền tảng cho Google phát triển hệ điều hành Android, cho Amazon xây dựng Amazon Web Service và cho nhiều hệ thống máy chủ mang tính thương mại trên thế giới. Dự án Linux cam kết cung cấp mã nguồn mở cho bất kỳ cũng có thể sử dụng, các tình nguyện viên cũng đóng góp trên tinh thần đó nhưng thành quả của họ lại biến thành nguồn lực cho nhiều doanh nghiệp tận dụng.

 

Ngày xưa, vào thập niên 1970, từng có phong trào đòi trả lương cho các bà nội trợ vì nhiều phụ nữ thời đó cho rằng không thể tự dưng xem thiên chức của phụ nữ là làm việc nhà, trông con. Thật ra mục đích của phong trào không hẳn là đòi lương cho các bà; phụ nữ chỉ muốn xã hội xem lại công việc nội trợ như một loại lao động nặng nhọc nhưng không được thừa nhận, không được trả lương. Ngày nay cũng có phong trào tương tự nhưng đòi Facebook trả lương cho người dùng do Laurel Ptak, một nghệ sĩ thị giác khởi xướng.

 

Ptak thiết kế một trang web, đặt tên là “Wages for Facebook” với “tuyên ngôn”: “Từ chối trả lương cho thời gian chúng ta lên Facebook trong khi hưởng lợi trực tiếp từ các dữ liệu được tạo ra và lại chuyển hóa thành hoạt động vì tình bạn, (Facebook) đã giết nhiều con chim bằng một viên đá. Trước tiên nó tận hưởng nhiều công sức lao động hầu như miễn phí và còn thuyết phục chúng ta, thay vì chống lại nó, cứ thấy đây là loại lao động hữu ích nhất trên mạng”.

 

Nói là nói vậy, nhiều người vẫn đang vui vẻ làm việc không công cho Facebook và nhiều nơi khác.

 

Thư Kỳ (Theo TBKTSG)

0 người thích


Ông chủ Alibaba: "Nhỏ mới đẹp"